Compositie, 10 tips voor het maken van betere foto's

Naar een foto van hun eigen kind of huisdier zullen de meeste mensen weinig kritisch kijken i.v.m. de emotionele waarde er van. Terwijl anderen bij het zien van diezelfde foto meewarig hun hoofd zullen schudden, meestal vanwege de slechte compositie. Maar wat is nu eigenlijk een "slechte compositie"? En belangrijker: hoe kan de maker de volgende keer een betere foto maken?

Voor compositie kennen we allerlei regels, tips en trucs. Nu ben ik de eerste om toe te geven dat ik me meestal niet aan deze regels houd, maar het is toch handig om de regels te kennen. Zodat je er bewust van af kunt wijken als de situatie daar om vraagt. Daarom hieronder een aantal van die compositie regels.

Tip 1 Regel van derden.

Misschien wel de bekendste regel. Het beeld wordt hierbij zowel horizontaal als verticaal in drieën gedeeld. Op de lijnen en snijpunten worden belangrijke beeldelementen geplaatst. Zoals hieronder de neus van de pelsrob.

Tip 2 Horizontaal versus verticaal.

Ons blikveld is horizontaal georiënteerd. Horizontale composities worden daarom als natuurlijk ervaren. Maar soms leent een onderwerp zich veel meer voor een verticale compositie. In onderstaande foto om de hoogte van de bomen te benadrukken bijvoorbeeld.

Tip 3 Perspectief.

Door een steen, struik of iets anders op de voorgrond te plaatsen, wordt de achtergrond als het ware kleiner, waardoor diepte in de foto gecreëerd wordt.

Tip 4 Diagonalen

Diagonalen in een foto geven de foto meer dynamiek, meer spanning. Onderstaande foto zou zonder diagonale lijnen veel saaier geweest zijn....

Tip 5 Patroon en ritme

Maak gebruik van de herhaling van vormen, lijnen of kleuren!

Tip 6 Ruimte

Geef bewegende onderwerpen de ruimte, zodat ze niet (letterlijk) hun neus stoten tegen de rand van de foto.

Tip 7 De kunst van het weglaten.

Een bekende valkuil is dat mensen teveel op de foto willen zetten. Waardoor de foto's te druk worden en de aandacht van het hoofdonderwerp afgeleid wordt. Soms ligt de oorzaak van een te rommelige foto niet in het teveel op de foto willen zetten, maar in een drukke achtergrond. Probeer dan met een groot diafragma de achtergrond te vervagen.

Tip 8 Tele of groothoek

Een telelens drukt het landschap als het ware in elkaar, een groothoeklens trekt het juist uit elkaar. Bij onderstaande foto's is dit effect duidelijk te zien. De foto's zijn gemaakt met het model op nagenoeg hetzelfde standpunt. De een met een telelens (fotograaf op 10 meter afstand van het model), de ander met de groothoeklens (fotograaf bijna op de tenen van het model staand om hem even groot in beeld te krijgen).

Tip 9 Aansnijden

Maak eens een close-up portret van een mens, dier, bloem of voorwerp en experimenteer met de kadering. Meestal is het mooier om het onderwerp niet in z'n geheel op de foto te zetten!

Tip 10 Standpunt, invoerende lijnen

Zoek lange ononderbroken lijnen als wegen, muurtjes, beekjes, etc. Gebruik deze om het oog van de kijker naar de horizon of naar het onderwerp te leiden. Wissel van standpunt om te kijken wat het beste werkt, moeten de lijnen links, midden of rechts onderin de foto ontstaan?

Naast deze 10 tips zijn natuurlijk nog veel meer zaken van invloed op de impact die de foto heeft. Denk aan contrast, kleuraccenten, scherptediepte, etc. Genoeg om mee te experimenteren dus!

Landschapsfotografie

Een fotoreis naar Schotland is het summum voor veel natuurfotografen, mits..... je de goede weersomstandigheden treft! Wij hadden het ideale vakantieweer: stralende zon, strakblauwe lucht, 25 graden. Maar wat voor de 'normale' toerist ideaal vakantieweer is, is voor een natuurfotograaf meestal verre van ideaal. Wij willen het liefst dreigende wolkenluchten en onweersbuien en het na die onweersbuien zo typisch Schotse mooie licht. Het is ook nooit goed ;-)

Na de Farne eilanden en Bass Rock aan de oostkust bezocht te hebben om vluchtbeelden te maken van Papegaaiduikers, Jan van Genten en Sterns (zie vorig blog hierover), trokken we verder het binnenland in richting Glencoe. Hier ligt een prachtige vallei die zelfs met mooi weer de moeite waard is: Glen Etive.

Bij Glencoe kregen we ook eindelijk waar we zo op hoopten: regen! We konden genieten van een prachtig schouwspel van licht en schaduw en van wolkenluchten die tussen de bergen bleven hangen. We gingen er zo in op dat we het diner vergaten en zonder eten naar bed moesten ;-)

Van Glencoe trokken we verder richting het eiland Skye aan de westkust. We konden ons geluk niet op: weer een dag met mooie wolkenluchten en prachtig licht!

De volgende dag op Skye was er een met een egaal grijze lucht. Niet ideaal voor landschapsfotografie, maar wel voor het fotograferen van wieren en structuren op het strand. Dus gingen we naar een van de baaien met een zandstrand: Glenbrittle. Ik ging hier echt helemaal uit m'n dak van de mooie dingen die ik op het strand vond!

De foto's bij thuiskomst selecterend, blijken de meeste toch gemaakt te zijn tijdens de drie dagen dat het bewolkt was. Omdat dit mooie weer echt uitzonderlijk was voor Schotland, nemen we de gok: over een paar jaar doen we het nog eens dunnetjes over!

Voor wie meer inspirerende landschapsfoto's wil zien moet echt eens op de volgende site kijken: http://www.nature-inspirations.com/nl/galerij/landschap.html. Wat een prachtige natuurfoto's zijn daar te vinden!

Een paar tips om ook tot dergelijke foto's te komen:

1. Sfeer is een van de belangrijkste aspecten bij landschapsfotografie. Ga er dus eens op uit bij mist en regen! Rond zonsopkomst en zonsondergang is het licht meestal het mooist.

2. Zorg voor diepte in het beeld door gebruik te maken van invoerende lijnen. Een hek, een weg of een beekje doen prima dienst.

3. De meeste landschapsfoto's maak ik met de groothoeklens. Het is dan wel belangrijk dat de voorgrond interessant is!

4. Gebruik een grijsverloopfilter als de lucht erg licht is.

5. Door de witbalans op bewolkt of op schaduw te zetten, wordt de foto warmer van kleur. Dit kan natuurlijk ook achteraf in de RAW-converter gedaan worden.

6. Bij landschapsfotografie is het meestal de bedoeling dat alles scherp is. Kies dus een klein diafragma, f11 bijvoorbeeld. Bij een nog kleiner diafragma waaiert het licht na het passeren van de (te) kleine lensopening erg uit, waardoor het beeld een deel van zijn algehele scherpte verliest. Niet doen dus.

7. Het scherptegebied voor en achter het vlak van het scherpstelpunt is niet gelijk. Van de hele scherptediepte ligt ongeveer 1/3 deel voor het onderwerp waarop scherpgesteld is en 2/3 deel erachter. Als bij landschapsfotografie een groot deel van de voorgrond scherp moet zijn, kies dan het scherpstelpunt niet op oneindig, maar op een voorwerp dat wat dichterbij staat, bijvoorbeeld op de helft. Zo wordt meer van de voorgrond scherp, terwijl de achtergrond gewoon scherp blijft. De juiste instelafstanden zijn met een erg ingewikkelde formule te berekenen, maar via het internet is een programma te downloaden dat deze berekeningen voor je uitvoert: www.photocrack.com/downloads/dof.exe.

8. Denk ook eens aan zwart-wit fotografie!

Succes!

Blog op Photofacts

Sinds een week ben ik één van de bloggers op Photofacts. Vanwaar deze keuze? Omdat de blogs op Photofacts over het algemeen over technische onderwerpen gaan (de bloggers zijn, op één na, allemaal mannen......) en ik van mening ben dat kennis van de techniek je wel kan helpen om betere foto's te maken, maar dat het daar niet in eerste instantie om gaat. Bij fotografie gaat het m.i. vooral om beleving. Ook met een mobieltje zijn immers heel verrassende, intrigerende of ontroerende foto's te maken. Hieronder mijn eerste blog op Photofacts:

Tijd voor natuurfotografie

Wat heerlijk is natuurfotografie toch! Er is altijd wel een reden te bedenken om naar buiten te gaan. Binnenkort geef ik een workshop 'Herfstkleuren fotograferen' (sorry, vol) en dus moet ik nu echt naar buiten om voorbeeldfoto's te maken! En ja, ook mijn man Sam moet mee, want hij moet immers handen vol blad in de lucht gooien om te laten zien wat voor leuke dingen je daarmee kunt doen met lange sluitertijden en een invulflits. En ach, dan moet natuurlijk ook de hond mee, want anders zit hij zo zielig alleen thuis....

En zo zijn we dan toch weer eens op pad. Hoe gek het ook klinkt, hoe drukker de natuurfotograaf, hoe minder hij of zij zelf aan fotograferen toe komt. Dat geldt ook voor mij. Zo druk met het geven van workshops en cursussen en met de organisatie van een fotografiefestival (waarover in een volgend blog meer) dat ik het fotograferen echt in moet plannen.

Maar dat de natuur zich niet laat plannen, bleek laatst maar weer eens op het Hulshorsterzand. We waren een zondag vroeg opgestaan (5.00 uur) om de opkomende zon in de mist te kunnen fotograferen. De zon dacht daar echter anders over, die liet zich in het geheel niet zien. Sterker nog, na een kwartier op het Hulshorsterzand geweest te zijn, trok het zo dicht dat we nauwelijks onze eigen voeten nog konden zien. Van fotograferen kwam dus niets meer.

Paniek! Op de terugweg bedenk ik me dat ik in alle haast om nog iets te kunnen fotograferen, vergeten ben om bij het wisselen naar een groothoekobjectief ook van body te wisselen. Ik werk zowel met een Nikon D3 (fullframe) als met een Nikon D300 (DX). En heb de DX groothoeklens op de D3 gezet! Nu heeft Nikon gelukkig ingebouwd dat wanneer op de D3 een DX objectief geplaatst wordt, de sensor 'gecropt' wordt naar een DX-formaat. Maar dan hou je maar 5 megapixel over. Wat zou het resultaat zijn? Thuisgekomen blijkt het gelukkig allemaal mee te vallen. Die vijf megapixel zijn nog ruim voldoende om een mooie afdruk te maken. Is mijn dag toch weer goed.