De meest gestelde fotografievragen

Afgelopen week gaf ik een lezing over beeldtaal. Komende week verzorg ik een “technische avond” bij een fotoclub. Op mijn vraag om vooraf vragen in te sturen, werd massaal gereageerd. En omdat ik denk dat die vragen niet alleen bij deze fotoclubs zullen leven, geef ik hier alvast antwoord op de twee meest gestelde vragen.

1. Waarom krijg ik het landschap wat ik voor me zie niet mooi op de foto?
Naast het toepassen van de bekende compositieregels als invoerende lijnen, perspectief en de regel van derden, spelen meer aspecten een rol bij landschapsfotografie.

Ten eerste het licht. Is dat hard of zacht, uit welke richting komt het, welke kleur heeft het, etc. Een foto gemaakt tijdens mistige omstandigheden heeft een heel andere uitstraling dan diezelfde foto gemaakt in de volle zon of tijdens het blauwe uurtje. Anticipeer op dat licht! Een landschap dat tijdens de lunchpauze niet mooi is, kan 's avonds prachtig zijn. Fotograferen met de zon in je rug heeft een 'platte' landschapsfoto tot gevolg, fotograferen met de zon van opzij geeft diepte en maakt structuren zichtbaar. Verandering van standpunt kan dus een veel betere foto opleveren.

Ten tweede de objectiefkeuze. Kies eens voor een ander objectief dan je gebruikelijk doet. Voorbeeld: degenen die hier bij me waren op het Hulshorsterzand pakten bij het zien van deze paddenstoelen allemaal de macrolens, terwijl ik aan de slag ging met de groothoeklens. We maakten totaal andere foto's.

Ten derde staat er vaak teveel op de foto. Zoom in gedachten eens in. Bedenk of iets echt wat toevoegt aan het hoofdonderwerp op de foto, en laat de rest weg. Dat kan door in te zoomen, dichter naar je onderwerp toe te lopen of een ander standpunt te kiezen (hoger, lager, links, rechts). Niet voor niets zei Robert Capa: “If your photos aren't good enough, then you're not close enough”.

En last but not least: luister naar je gevoel. Als je niet enthousiast bent over het landschap dat je voor je ziet, laat het dan voor wat het is. Soms ligt het aan je stemming en lukt het een andere keer wel, maar soms zit die mooie foto er ook gewoon niet in.

2. Scherpte en scherptediepte
Deze twee zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wil je veel scherptediepte, dan heb je de neiging om voor een klein diafragma te kiezen, bijvoorbeeld f22. Het nadeel hiervan is het optreden van diffractie. M.a.w. je hebt dan wel meer scherptediepte, maar je foto wordt minder scherp door verstrooiing van het licht door dat kleine diafragma gaatje!

Over de hyperfocale afstand bestaan veel misverstanden. De hyperfocale afstand is de afstand waarop je scherp moet stellen als je een zo groot mogelijk scherptedieptegebied wilt. Dit loopt altijd tot oneindig. En kan dus beginnen NA het onderwerp dat jij scherp op de foto wilt hebben!

Voorbeeld: Met mijn 200 mm lens op de D4s en f11 is de hyperfocale afstand 118 meter. De scherptediepte loopt dan van 59 meter tot oneindig. Die boom die op 30 meter bij me vandaan staat valt er dus buiten! Stel ik scherp op de boom, dan loopt het scherptediepte gebied van 23,9 tot 40,2 meter. Wil ik een onderwerp op vijftig meter bij me vandaan ook scherp hebben, dan vertelt de DOF-master me dat ik op 37 meter scherp moet stellen. Het scherptedieptegebied loopt dan van 28-54 meter. Zie www.dofmaster.com. Erg handig om deze als app op je smartphone te installeren!

Landschapsfotografie

Een fotoreis naar Schotland is het summum voor veel natuurfotografen, mits..... je de goede weersomstandigheden treft! Wij hadden het ideale vakantieweer: stralende zon, strakblauwe lucht, 25 graden. Maar wat voor de 'normale' toerist ideaal vakantieweer is, is voor een natuurfotograaf meestal verre van ideaal. Wij willen het liefst dreigende wolkenluchten en onweersbuien en het na die onweersbuien zo typisch Schotse mooie licht. Het is ook nooit goed ;-)

Na de Farne eilanden en Bass Rock aan de oostkust bezocht te hebben om vluchtbeelden te maken van Papegaaiduikers, Jan van Genten en Sterns (zie vorig blog hierover), trokken we verder het binnenland in richting Glencoe. Hier ligt een prachtige vallei die zelfs met mooi weer de moeite waard is: Glen Etive.

Bij Glencoe kregen we ook eindelijk waar we zo op hoopten: regen! We konden genieten van een prachtig schouwspel van licht en schaduw en van wolkenluchten die tussen de bergen bleven hangen. We gingen er zo in op dat we het diner vergaten en zonder eten naar bed moesten ;-)

Van Glencoe trokken we verder richting het eiland Skye aan de westkust. We konden ons geluk niet op: weer een dag met mooie wolkenluchten en prachtig licht!

De volgende dag op Skye was er een met een egaal grijze lucht. Niet ideaal voor landschapsfotografie, maar wel voor het fotograferen van wieren en structuren op het strand. Dus gingen we naar een van de baaien met een zandstrand: Glenbrittle. Ik ging hier echt helemaal uit m'n dak van de mooie dingen die ik op het strand vond!

De foto's bij thuiskomst selecterend, blijken de meeste toch gemaakt te zijn tijdens de drie dagen dat het bewolkt was. Omdat dit mooie weer echt uitzonderlijk was voor Schotland, nemen we de gok: over een paar jaar doen we het nog eens dunnetjes over!

Voor wie meer inspirerende landschapsfoto's wil zien moet echt eens op de volgende site kijken: http://www.nature-inspirations.com/nl/galerij/landschap.html. Wat een prachtige natuurfoto's zijn daar te vinden!

Een paar tips om ook tot dergelijke foto's te komen:

1. Sfeer is een van de belangrijkste aspecten bij landschapsfotografie. Ga er dus eens op uit bij mist en regen! Rond zonsopkomst en zonsondergang is het licht meestal het mooist.

2. Zorg voor diepte in het beeld door gebruik te maken van invoerende lijnen. Een hek, een weg of een beekje doen prima dienst.

3. De meeste landschapsfoto's maak ik met de groothoeklens. Het is dan wel belangrijk dat de voorgrond interessant is!

4. Gebruik een grijsverloopfilter als de lucht erg licht is.

5. Door de witbalans op bewolkt of op schaduw te zetten, wordt de foto warmer van kleur. Dit kan natuurlijk ook achteraf in de RAW-converter gedaan worden.

6. Bij landschapsfotografie is het meestal de bedoeling dat alles scherp is. Kies dus een klein diafragma, f11 bijvoorbeeld. Bij een nog kleiner diafragma waaiert het licht na het passeren van de (te) kleine lensopening erg uit, waardoor het beeld een deel van zijn algehele scherpte verliest. Niet doen dus.

7. Het scherptegebied voor en achter het vlak van het scherpstelpunt is niet gelijk. Van de hele scherptediepte ligt ongeveer 1/3 deel voor het onderwerp waarop scherpgesteld is en 2/3 deel erachter. Als bij landschapsfotografie een groot deel van de voorgrond scherp moet zijn, kies dan het scherpstelpunt niet op oneindig, maar op een voorwerp dat wat dichterbij staat, bijvoorbeeld op de helft. Zo wordt meer van de voorgrond scherp, terwijl de achtergrond gewoon scherp blijft. De juiste instelafstanden zijn met een erg ingewikkelde formule te berekenen, maar via het internet is een programma te downloaden dat deze berekeningen voor je uitvoert: www.photocrack.com/downloads/dof.exe.

8. Denk ook eens aan zwart-wit fotografie!

Succes!