Tarieven wel of niet op de website?

Al sinds ik in 2004 mijn fotografiebureau opstartte, staan mijn tarieven op de website. Ik houd van open en eerlijk zaken doen, en open zijn over de tarieven hoort daar voor mij gewoon bij. Nu de spoeling voor fotografen dunner wordt, krijg ik hier steeds meer reacties op van collega's die vinden dat tarieven niet op de website horen. Wat vinden jullie?


Ik ga bij mezelf te rade: ik zocht een fotograaf die een profielfoto van me kon maken (inmiddels gevonden, shoot staat gepland!). Als ik op een website met mooie profielfoto's terecht kwam, en de man of vrouw erachter sprak me aan, dan wilde ik vervolgens weten wat de prijs van een fotoshoot bij deze fotograaf is.  


Maar dan heb ik pech. Op de meeste sites van fotografen staan geen prijzen genoemd. Die moet ik dus opvragen via "contact". Maar dan blijkt datgene wat in diverse onderzoeken al naar voren kwam, inderdaad te kloppen. Een aantal fotografen reageert niet op mijn offerte-aanvraag. Na een maand heeft bijna 30% van de fotografen nog niet gereageerd. Ongelooflijk, maar waar. Ik bedenk me dus wel drie keer voordat ik hier weer tijd in steek. En ik surf een volgende keer gelijk verder naar fotografen die hun tarieven wel op de website hebben staan. 

Waarom zijn fotografen zo geheimzinnig over hun prijzen? Navraag levert op dat het vaak om angst voor concurrentie gaat. "Als Pietje ziet wat ik vraag, gaat hij daar net onder zitten". Prijsconcurrentie dus. Ik ben van mening dat van prijsconcurrentie niemand beter wordt. Uiteindelijk zijn er alleen maar verliezers.


Terwijl als jij iets levert wat zich onderscheidt van het werk van anderen, dan is die concurrentie er helemaal niet! Dat betekent wel dat je keuzes moet maken, je kunt immers niet overal goed in zijn. Zo richt ik me vanuit mijn ervaring als manager en als organisatie-adviseur op bedrijfsfotografie en doe ik bijvoorbeeld geen journalistieke fotografie en geen bruidsreportages. Ik denk dat als je alleen doet waar je hart ligt en waar je dus goed in bent, je je kunt onderscheiden van de rest. En dan hoef je volgens niet op prijs te concurreren. 


Ik ben erg benieuwd hoe jullie hier in staan: wel of geen tarieven op de website?

bedrijfsfotografie, een kijkje in de keuken

Vaak krijg ik de vraag hoe ik te werk ga bij de fotografieopdrachten die ik doe voor bedrijven. Bij bedrijfs- en reclamefotografie dus. Een kijkje in de keuken.  


Als voorbeeld neem ik een shoot van vorige week: een coach die alvast foto's voor haar binnenkort te vernieuwen website "word je eigen merk" wil. We maken een eerste afspraak om te bespreken wat ze wil bereiken met haar website en met de foto's daarop. Tevoren bekijk ik haar website en kijk ik op de diverse social media platforms wat er door wie over haar gezegd wordt. Omdat ik van huis uit organisatieadviseur ben, wil ik natuurlijk het naadje van de kous weten en bestook ik haar met vele vragen: wat is haar doelgroep en welke uitstraling past daarbij (formeel of informeel bijvoorbeeld), wat onderscheidt haar van haar concurrenten, wat zijn haar sterke punten, welke diensten biedt ze precies aan, hoe gaat ze te werk, waar wil ze over 3 jaar staan en hoe gaat ze daar komen, etc., etc. Alles met als doel foto's te kunnen maken die haar helpen om de juiste klanten te trekken. 


Natuurlijk krijgen we niet alles in dat eerste gesprek van een uurtje rond, maar ze gaat met een kledingadvies en met de nodige stof tot nadenken naar huis. In de week daarop hebben we regelmatig contact via mail of telefoon en worden de plannen en bijbehorende beelden concreter. En gaat zij gaat shoppen om de bijbehorende spullen te kopen. 
 
En dan is de grote dag van de fotoshoot aangebroken. In haar geval vindt die bij mij in de studio plaats, maar vaak rijd ik naar de bedrijfslocatie om daar de foto's te maken. Onder het genot van een kop koffie bespreken we de laatste details en dan gaan we aan de slag! 


Het eerste beeld waar we mee aan de slag gaan is dat met de puzzelstukjes. De coach ziet het als haar rol om de klant de ontbrekende puzzelstukjes te laten vinden. Vanwege de gewenste frisse uitstraling werken we met een witte achtergrond. Veel beelden bedachten we tevoren, maar een aantal variaties ontstaat alsnog ter plekke in de interactie tussen de klant en mij. Het contact met de klant tijdens de shoot is voor mij meestal een grote inspiratiebron!

Als we daar mee klaar zijn, gaan we aan het werk met voetstappen. "Volg je eigen pad" is iets wat ik haar vaak hoorde zeggen, vandaar. Maar ja, hoe krijg je dat nou voor elkaar? Ook daar is natuurlijk tevoren over nagedacht. Gelukkig is mijn stagiaire niet te beroerd om haar voeten vol vingerverf te laten smeren om vervolgens voetafdrukken op het witte achtergrond papier (wat nu op de grond ligt) te zetten. En dan is het opeens oppassen geblazen, want met een laag vingerverf onder je voeten blijkt het heel erg glibberig te zijn!

Na nog een aantal andere foto's gemaakt te hebben, ronden we deze dag af. Er staat nog een afspraak op het vliegveld om daar foto's in de cockpit te maken. Voor de coach staat dit voor "kijk eens breder dan je normaal gesproken doet". Voor mij is het natuurlijk gewoon superleuk om deze foto's te mogen maken!


Natuurlijk kan niet iedere klant je de vrijheid en de tijd bieden die deze klant me gaf. Soms moeten shoots erg snel afgerond worden omdat er veel mensen bij betrokken zijn wiens aanwezigheid bij de fotoshoot direct ten koste gaat van de productieve uren van het bedrijf. Dan heb je drie kwartier om de bedrijfslocatie te spotten, de flitsinstallatie op te bouwen en foto's van de verschillende teams te maken. En is het dus rennen en vliegen om alles op tijd klaar te hebben, waarbij er weinig ruimte is voor creatieve invallen ter plekke. 


Het is dan zaak om alles goed voorbereid te hebben. Maar hiervoor geldt eigenlijk hetzelfde als in het bovenstaande voorbeeld: ik bekijk de website, de social media platforms, vraag brochures en jaarverslagen op en stel telefonisch de vragen die daarna nog overblijven. Als het even kan bekijk ik tevoren de locatie, zodat ik weet wat me te wachten staat. Maar dat zit er i.v.m. tijdgebrek helaas niet altijd in, zeker niet als de locatie ver uit de buurt is. Dan is het dus vertrouwen op Streetview ;-). Is er een reclamebureau bij betrokken, dan vindt natuurlijk ook nog overleg plaats met het reclamebureau. 

Veel tips over vogelfotografie!

Vogelfotografie is een tak van sport die veel geduld, doorzettingsvermogen en oefening vraagt.

 Allereerst: oefen in je eigen achtertuin! Vogels zijn gek op water, dus een vijvertje in je tuin waar vogels kunnen drinken en baden helpt enorm om vogels te trekken. Verder moet de tuin niet te netjes zijn. Vogels houden van struiken (klimop, laurier, vlier, etc.) om in te schuilen en om besjes van te plukken. En van bladhopen en houtwallen om insecten en wormen in te kunnen vinden.

 En natuurlijk doet een voederplank goede dienst om vogels te lokken. Zorg dat de voederplank vanuit het foto-standpunt tegen een rustige achtergrond staat. En denk na over waar het licht vandaan komt, zacht diffuus licht (onder het bladerdak van een boom bijvoorbeeld) is het mooist! Maak dan wel tevoren een handmatige witbalans instelling op die plek, zodat er geen groenzweem over de foto zit. Plaats wat takken in de aanvliegroute, waarop de vogels tussentijds kunnen landen om de omgeving te verkennen.

 Maak voor jezelf een schuilplaats. Dat hoeft geen schuilhut te zijn, een bamboestruik waar je je lens door kunt steken is voldoende. Bij vogels zijn gehoor en gezichtsvermogen heel goed ontwikkeld, maar de reukzin niet. Je hoeft dus niet tegen de wind in te lopen/zitten. Let er wel op dat je geen krakende, witte of felgekleurde kleding draagt.

 En dan ben je er helemaal klaar voor. Maar hoe maak je nu een goede foto? Als eerste is de sluitertijd van belang. Vogels zijn letterlijk vliegensvlug, dus een snelle sluitertijd is noodzakelijk. Minimaal 1/400 seconde. Om de achtergrond te vervagen kies je een groot diafragma. Vaak is 2.8 net te groot omdat je dan bijvoorbeeld niet beide ogen scherp krijgt. Meestal is 5.6 een goede keuze. Soms moet dan wel de ISO naar 800, afhankelijk van de omstandigheden. Test je camera tevoren tot welke ISO je nog ruisvrij kunt fotograferen.

 Overigens: ook de dierentuin is een ideale plek om te oefenen!

Ken het gedrag van de vogels die je wilt fotograferen en anticipeer daarop. Bij tuinvogels is dat makkelijk, die zie je dagelijks. Op bijvoorbeeld je vakantiebestemming ligt dat anders, daar zul je je moeten inlezen en/of mensen moeten bevragen die er al geweest zijn. Via collega fotografen wisten we bijvoorbeeld dat we kans maakten onderstaande foto te maken op het moment dat de kraanvogels gevoerd worden. En dan ben je daar dus op het juiste moment op de juiste plek. Na twee dagen bot gevangen te hebben, was het de derde dag raak. Zoals gezegd, vogelfotografie is een kwestie van geduld en doorzettingsvermogen ;-)

Vogels in vlucht zijn een stuk moeilijker te fotograferen dan vogels die op een paal of takje zitten. Allereerst is een nog kortere sluitertijd nodig, meestal minimaal 1/1000. Maar een groter probleem is de scherpstelling. Gelukkig biedt de camera daar wel wat hulp bij.

 Zet je scherpstelling op Continue Focus (Nikon, bij Canon heet dat AI servo) i.p.v. op Single (Canon: one shot). En indien mogelijk op 'dynamisch' (Nikon) of AF Point Expansion (Canon). Zet het aantal scherpstelpunten bij vluchtbeelden op 21 i.p.v. alleen op het centrale scherpstelpunt. Zo blijft de camera de vogel volgen, ook als hij even uit het geselecteerde scherptstelpunt vliegt. Meer dan die 21 scherpstelpunten kiezen heeft niet zoveel zin. De Nikon D3 heeft bijvoorbeeld 51 scherpstelpunten, maar hoe meer zones je gebruikt hoe meer er gerekend moet worden en hoe langzamer de camera wordt.

 Zet de ontspanstand op Continu Hoog. Zo blijf je, zolang je de ontspanknop ingedrukt houdt, foto's maken, tot het geheugen vol zit. Dat maakt de trefkans veel groter.

Verder: zet de lichtmeting op centrumgericht. Als de vogel te snel/beweeglijk is, zet je de camera op matrixmeting. Met dan wel 2/3 stop overbelichting om ervoor te zorgen dat de vogel geen silhouet tegen de lichte lucht wordt.

 Alle ontwikkelingen in statievenland ten spijt (schommelkoppen e.d.), ik fotografeer vluchtbeelden uit de hand. Met een statief ben je veel te weinig flexibel naar mijn idee. Dat betekent wel dat ik een objectief met VR (Nikon) of IS (Canon) moet hebben, met beeldstabilisatie dus. Zeker omdat ik gemerkt heb dat een objectief van minimaal 400 mm eigelijk een vereiste is om mooie vluchtbeelden te kunnen maken (of minder tele met een converter). En met zo'n teletoeter heb je nu eenmaal eerder bewegingsonscherpte.

 Vind je dit allemaal teveel gedoe? Onderstaande foto maakte ik van een papegaai die op bezoek was in mijn kantoor..... Dus vogels fotograferen kan zelfs vanuit de luie stoel ;-)

16 Tips voor betere vakantiefoto's!

Het lukt je niet om dat ene moment goed vast te leggen, je krijgt de sfeer niet te pakken. De foto's zijn niet scherp of flets, je kind staat steeds met de ogen dicht op de foto. Herken je dit? In dit artikel staan heel veel tips om straks met vakantiefoto's thuis te komen die er echt uitspringen!

1. De camera: weet wat de mogelijkheden van de camera zijn. Weet waar de verschillende knopjes voor dienen, wat er in de menu's ingesteld kan worden. Zorg voor een volle accu en een lege geheugenkaart en neem een reserve accu en kaartje mee! Het zal je maar gebeuren dat je dat unieke moment niet op de foto kunt zetten vanwege een lege accu..... Of dat je kostbare tijd verspilt omdat je eerst foto's van je kaartje moet wissen voordat je nieuwe kunt maken. Vaak is het mooie fotomoment dan voorbij. Zet de jpegresolutie zo hoog mogelijk. Dat kost ruimte op het kaartje, maar zo kun je de foto's straks wel groot afdrukken! En: gebruik de zonnekap als die bij de camera zit. Dat voorkomt rare vlekken in je beeld.

2. Maak meerdere opnames. Dat vergroot de kans op een geslaagde foto. Experimenteer bijvoorbeeld eens met verschillende standpunten: hoog, laag, links, rechts. Ook als je mensen op de foto zet, is het handig meerdere foto's achter elkaar te nemen om later de mooiste uit te kunnen zoeken. Anders zul je net zien dat ze de ogen dicht hebben op het moment dat jij de foto maakt....

3 Hoe vaak gebeurt het niet dat je zegt: "kijk, daar op die tak daar zit een mooie vogel". M.a.w. het onderwerp staat te klein op de foto. Probeer dat waar het om gaat groot op de foto te krijgen en laat al het andere weg.

4. Voorbereiding. Kijk alvast op Google Earth en Flickr Places wat je kunt verwachten. Loop als je ter plaatse bent eens binnen bij souvenirshops die ansichtkaarten verkopen. Zo vind je vaak de fotogenieke plekjes.

5. Neem de tijd om een foto te maken. Niet alles is in Photoshop of Picasa bij te werken.... Basis is en blijft een goede foto! Loop eerst eens rond zonder camera om de omgeving in je op te nemen.

6. Als de camera onderwerpstanden heeft, gebruik die dan ook. Zo zal de portretstand zorgen voor een onscherpe achtergrond, waardoor het gezicht van degene die je op de foto zet er beter uit springt. De landschapsstand zorgt ervoor dat de foto van voor naar achter scherp is. De sportstand 'bevriest' bewegende onderwerpen, zodat ze scherp op de foto komen. Experimenteer thuis alvast met de verschillende standen.

7. Composite. Een onderwerp in het midden van de foto zetten is heel gebruikelijk, maar levert niet zo'n spannende foto op. De foto wordt leuker als het onderwerp op 1/3 van de randen staat, zoals op de foto van de egel het oog op 1/3 staat.

8. Verhoudingen. Door in een landschap b.v. een groep wandelaars of koeien in de wei in het beeld op te nemen, wordt pas duidelijk hoe weids het landschap is, of hoe hoog de bergen zijn. Wat ook helpt om de weidsheid/diepte van een landschap te laten zien, zijn invoerende lijnen of een voorwerp op de voorgrond.

9. Probeer alle afleidende rommel buiten beeld te houden (prullebakken, fel gekleurde paaltjes, verkeersborden, etc.). Een rommelige omgeving of achtergrond leidt af van dat waar het om gaat op de foto.

10. Let er op dat je groepsgenoten niet "voor paal staan".

11. Fotograaf het onderwerp niet alleen in z'n geheel, maar maak tussendoor ook eens detailopnames van een gebouw bijvoorbeeld.

12. Gouden uurtje. Het mooiste fotolicht heb je tijdens het eerste en het laatste uur zonlicht van de dag. Bij foto's die je midden op de dag maakt, zie je harde schaduwen, uitgebleekte witte luchten, dichtgeknepen ogen, etc. Dat is meestal niet wat je wilt. Op golden-hour.com kun je zien wanneer het licht het mooist is op jouw vakantiebestemming!

13. Focus. kies ook eens een bepaald thema wat je wilt fotograferen tijdens je vakantie. Net zoals ik als Mini-rijder altijd alle Mini's op de weg zag, zie je als je een bepaald onderwerp in gedachten hebt, dat onderwerp opeens overal om je heen verschijnen. Zo'n onderwerp kan eten en drinken, honden en katten of bijvoorbeeld verkeer zijn. Het maakt niet uit wat je kiest, als je maar iets kiest!

14. Varieer met de tele- en groothoekstand van de lens. Maar maak geen portretfoto's met de groothoekstand. De geportretteerde krijgt dan een hoofd als een ei en zal daar waarschijnlijk niet erg blij mee zijn.

15. Scherpstellen. De camera zal meestal in het midden scherpstellen. Daardoor komt soms de nadruk in de foto te liggen op iets wat je niet wilt. Oplossing: stel scherp door de ontspanknop half in te drukken, houd die ontspanknop half ingedrukt terwijl je de compositie maakt zoals jij die wilt, en druk dan pas de ontspanknop helemaal in. Of positioneer je onderwerp anders. Onderstaande foto's werden ter illustratie door mijn stagiaire Marleen van der Sluijs gemaakt.

16. Evalueer de foto's eens als je thuis bent. is het geworden wat je ervan verwachte? Zo ja, wat heb je dan anders gedaan dan andere jaren? Zo nee, wat kan dan de volgende keer beter?

8 tips voor goede profielfoto's

Afgelopen week gebeurde het weer: "ik herken je van je foto op Facebook". Vaak beginnen mensen spontaan een praatje met me te maken. Reden? Ze herkennen me van m'n profielfoto op de social media! Een makkelijke en leuke aanleiding om met elkaar in gesprek te raken!

Waar moet een goede profielfoto aan voldoen?

1. Zorg dat de foto past bij het medium. Plaats op LinkedIn dus een professionele foto met een zakelijke uitstraling. Op Twitter, Facebook of Hyves past een meer informele profielfoto. Maar ook op die laatste media plaats je als ondernemer geen vakantiekiekje! Mensen doen zaken met mensen, dus bedenk wat je uit wilt stralen. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld werkzoekenden. Werkgevers bekijken je profiel en zullen je alleen uitnodigen voor een sollicitatiegesprek als de foto hen bevalt. Je krijgt geen tweede kans om een eerste indruk te maken!

2. Het gezicht is duidelijk herkenbaar. Dus liever een close-up foto van je gezicht (of van een deel daarvan) dan een foto waar je helemaal op staat. Profielfoto's zijn erg klein en mensen willen in één oogopslag zien wie je bent.

3. Houd er bij het maken van de foto rekening mee dat de profielfoto vierkant wordt.

4. Zorg voor een rustige achtergrond, zodat het gezicht er echt uitspringt.

5. Neem verschillende kledingsetjes mee naar degene die je op de foto zal zetten. Bekijk samen in welke kleding je op de foto het best tot je recht komt.

6. Gebruik het juiste licht. In hard zonlicht lijk je ouder dan bij bewolkt weer.

7. Let vooral op de schaduwen. Onder de kin, de neus, of nog erger onder de wenkbrauwen (waardoor de ogen in de schaduw vallen). Maar ook op een slagschaduw op de muur achter je. Kijk maar eens op LinkedIn hoeveel foto's hier last van hebben.....

8. Houdt de foto actueel, laat regelmatig een nieuwe foto maken.

Ik hoop dat met deze tips de wereld van de social media er een stukje mooier uit gaat zien ;-)

Kruiend ijs

Afgelopen week hadden we prachtige taferelen langs de IJsselmeerkust: kruiend ijs! Dus de agenda leeg gemaakt en op naar het ijs!

Wat gaat er mee? Een camera met een groothoek- (10-20) en een 24-70 lens (die ik overigens niet gebruikt heb). Twee flitsers met een triggersetje: een zender op de camera en ontvangers onder de flitsers om de flitsers los van de camera af te kunnen laten gaan. Statief en extra geheugenkaartjes en batterijen natuurlijk.

Maar het meeste wat mee gaat is kleding. Als je koud bent kun je creativitieit in fotografie wel vergeten, dus veel laagjes kleding is het devies. Thermo-ondergoed, t-shirt, ski-pully, fleecetrui, skisokken, skibroek, muts, sjaal en een wind- en waterdichte jas. Handschoenen waarvan je de vingers (ook de duim!) vrij kunt maken. (Berg)schoenen met een goed profiel, want het ijs is glibberig.

En dan ben je er helemaal klaar voor. Maar hoe maak je nu een aansprekende foto van al dat moois? Natuurlijk gelden dezelfde compositieregels als voor landschapsfotografie: invoerende lijnen, regel van derden, perspectief, etc.

Maar er is meer: onderbelichte sneeuw wordt vaak blauw. Dat zie je het best bij zonsopkomst en zonsondergang, als het buiten schemerig is dus. De foto's worden dan echt knalblauw. Overbelichten (+ 1,5) verhelpt dit voor een deel. Houd hierbij het histogram in de gaten, want echt overbelichte delen van de foto verliezen detail. En dat wil je natuurlijk voorkomen. De witbalans op schaduw of bewolkt zetten neemt de blauwe kleur ook voor een deel weg. Maar daarmee vaak ook de sfeer! Het is een kwestie van smaak hoeveel van het blauw je in de foto laat.



De meeste camera's werken prima in koude omstandigheden. Maar batterijen zijn meestal sneller leeg als het vriest. Stop reservebatterijen daarom in de broekzak, dan blijven ze warm. Maar ook hier bevestigen uitzonderingen de regel: tot mijn grote verbazing werkte mijn camera deze week de hele middag op één batterij en hielden zelfs de batterijen van de flitser, die de hele tijd op het ijs lag, het goed vol.

Hieronder een aantal foto's die ik maakte van het kruiend ijs langs de IJsselmeerkust afgelopen week.

Flitsen bij natuurfotografie

Natuurfotografen behoren over het algemeen tot de meest conservatieve groep fotografen. Dus als ik met m'n reportageflitsers en bijbehorende statiefjes het veld in ga, word ik nogal eens meewarig aangekeken. Toch kan flitsen in de natuur veel toegevoegde waarde hebben! Hoe ga je daarbij te werk?

Ondanks het feit dat Nikon een prima CLS-flitssysteem heeft, werk ik daar meestal niet mee. CLS werkt met een infrarood signaal (waarom eigenlijk??), wat betekent dat camera en flitser elkaar moeten zien om 'met elkaar te kunnen praten'. Maar meestal staat de flitser ergens achter of gewoon te ver weg om het signaal van de camera op te kunnen vangen.

Dus schafte ik radiografische triggers aan. Pocketwizard is me nog te duur, ik werk met een paar Yongnuo setjes. Voor degenen die TTL werken heeft dat één nadeel: TTL werkt niet bij deze goedkope radiografische triggers. Als ik ga flitsen in de natuur, werk ik met zowel de camera als de flitsers op manueel. En dan is het vervolgens een kwestie van op je LCD-scherm kijken welke instelling het mooiste resultaat geeft.

Een paar voorbeelden:

Voor onderstaande foto heb ik één flitser gebruikt die ik achter het stammetje van de jonge beuk gelegd heb. De foto is gemaakt tijdens "het blauwe uurtje" (half uur voor en na zonsondergang), er is niet gewerkt met kleurfilters of iets dergelijks. De sluiter stond 2 seconden open bij een diafragma van 5.6 en ISO 100. Flitssterkte op 1/8 van het volle vermogen van de flitser om de blaadjes goed uit te lichten, zonder dat ze overbelicht raken.

Als voorbereiding op een workshop die ik voor de Nikon Club gaf op de Loonse en Drunense Duinen, ging ik bij zonsondergang naar het Hulshorsterzand. Voor deze foto gebruikte ik vanwege de grote afstand van de camera tot de boom vier flitsers op volle sterkte. En een groot diafrgama (4.5) om zoveel mogelijk flitslicht binnen te laten in de camera. Sluitertijd 1/50 om ervoor te zorgen dat het omgevingslicht niet teveel nadruk kreeg.

Ik vind het echt geweldig wat je met flitsers in de natuur kunt doen. Momenteel ben ik bezig met 'day to night' fotografie. Wat wil zeggen dat je overdag foto's maakt die zo donker zijn dat het lijkt alsof het avond/nacht is. Waarbij je onderwerp ingeflitst wordt en dus echt van het scherm af spat. Onnatuurlijk? Kitsch? Ja, maar wel leuk!